Ook jouw organisatie heeft ongetwijfeld te maken met digitale transformatie. Die leidt onmiskenbaar tot een sterke focus op data gedreven bedrijfsvoering. Overal zie je dat mensen zich meer bewust zijn van de waarde die inzicht in data oplevert. Daarom groeit de vraag naar Business Intelligence (BI), waarbij dashboards worden gebruikt om bedrijfsstrategieën te sturen en doelstellingen te halen.
Zo groeit ook het aanbod van tools om dashboards te maken. De meeste softwareproducten (denk aan boekhoudpakketten of ERP-systemen) hebben daarom een ingebouwde reporting tool. Maar niet elk dashboard is even succesvol en aantrekkelijk in gebruik. Misschien herken je de frustratie van een dashboard waarin het moeilijk is de juiste informatie te vinden of het niet duidelijk is wat er wordt getoond.
Een succesvol dasboard beantwoordt aan de informatiebehoefte van de gebruikers én draagt bij aan bedrijfsdoelen. Dan wordt het op de juiste manier en frequentie gebruikt. Een van de manieren waarmee een dashboard dit kan bereiken, is door aandacht te schenken aan een goede gebruikerservaring, ook wel ‘User Experience’ (UX).
UX design is het proces van het ontwerpen van softwareproducten die aansluiten bij de behoeften, verwachtingen en doelen van gebruikers. Om het product, in dit geval een dashboard, bij te laten dragen aan BI, moet het ook voldoen aan de eisen en doelen van de organisatie. UX design gaat dus over hoe het dashboard eruit ziet, de ‘User Interface’ (UI), maar ook over hoe het werkt, hoe het voelt en hoe het waarde toevoegt. Denk bijvoorbeeld aan hoe je door het dashboard navigeert, waar je welke informatie kan vinden, de keuze voor datavisualisaties en wat de titels beschrijven. Het proces van UX design vereist dan ook een aanpak die esthetische, technische, zakelijke en psychologische kennis combineert.
Waar BI ons helpt betekenis te geven aan grote hoeveelheden data, zorgt UX design ervoor dat we die betekenis intuïtief en toegankelijk kunnen verkennen en begrijpen. UX design is dus niet een leuk extraatje om het dashboard ‘mooi te maken’, maar een essentiële factor om het succes van een dashboard te waarborgen. Door een betere gebruikerservaring zorgt UX design immers dat het dashboard daadwerkelijk waarde toevoegt.
In de volgende secties gaan we dieper in op hoe UX dat precies doet, wat de valkuilen zijn waardoor UX design vaak wordt onderbelicht, en hoe UX bedrijven kan ondersteunen bij hun digitale transformatie.
Power BI is ontworpen om de meest ingewikkelde en complexe datasets te bewerken en analyseren. De ontwikkeling van een dashboard is dan ook een technisch uitdagende taak. Maar ook als het dashboard technisch correct is opgezet, kunnen er situaties zijn die een goed gebruik in de weg staan. We zien hier vaak een uitdaging in de adoptie, waarbij een grote investering is gedaan in het ontwikkelen van een dashboard, maar het niet in gebruik wordt genomen. Dat is zonde, want daarmee worden de beoogde doelstellingen vaak niet behaald.
De oorzaken van slechte adoptie hangen af van de behoeftes van de eindgebruiker. In de volgende sectie wordt toegelicht hoe UX design met storytelling, navigatie, consistentie en testen kan ondersteunen bij de adoptie van het dashboard.
Kortom, UX is een cruciaal onderdeel van elke succesvolle BI-strategie. Het gaat niet over mooi en lelijk, maar over het creëren van een product dat beantwoordt aan de behoefte van de eindgebruiker en die het bedrijf helpen zijn doelstellingen te behalen.
2. Navigatie: voor de efficiënte gebruiker
Een dashboard wordt meestal ingezet als vervanging van of toevoeging aan bestaande werkzaamheden. Het is daarom cruciaal dat het dashboard de productiviteit en efficiëntie van de gebruikers op peil houdt, en idealiter zelfs verbetert. Zo niet, dan ligt frustratie op de loer. Met als gevolg dat de werknemer teruggaat naar zijn oude manier van werken. Met intuïtieve navigatie door het report, helpt UX design de gebruikers snel en gemakkelijk de informatie te vinden die ze nodig hebben.
3. Consistentie: voor de precieze gebruiker
De wereld van data wordt steeds complexer, en veel bedrijven werken met verschillende databronnen en systemen. Vaak halen verschillende mensen op verschillende manieren inzicht uit al die data. Als er verwarring ontstaat doordat bijvoorbeeld de periode of afdeling waarnaar wordt gekeken onduidelijk is, of definities inconsistent zijn, dan worden gegevens verkeerd geïnterpreteerd. Gevolg: er ontstaan verschillende versies van de waarheid en daarmee een verlaagde betrouwbaarheid.
UX design zorgt ervoor dat de context van bekeken informatie helder is. Die context kan worden vormgegeven door een duidelijk en consistent gebruik van termen, toelichtingen en slim gebruik van visuele elementen. Op deze manier wordt het dashboard betrouwbaar, wat de gebruikers stimuleert om het vol vertrouwen in gebruik te nemen.
UX design zorgt ervoor dat de context van bekeken informatie helder is. Die context kan worden vormgegeven door een duidelijk en consistent gebruik van termen, toelichtingen en slim gebruik van visuele elementen. Op deze manier wordt het dashboard betrouwbaar, wat de gebruikers stimuleert om het vol vertrouwen in gebruik te nemen.
4. Gebruikerstesten: voor de productieve gebruiker
Als een dashboard er goed uitziet en gevuld is met datavisualisaties, betekent dat nog niet dat de getoonde informatie beantwoordt aan de behoefte van de gebruiker. Ook een mooi en technisch goed opgezet dashboard, is mogelijk niet functioneel.
Het is dus belangrijk om goed na te denken over hoe de data gevisualiseerd moet worden. Door vanaf het begin de gebruiker te betrekken bij het ontwikkelen van het dashboard, sluit het beter aan bij wat de gebruiker wil. Het proces van goed UX design houdt dan ook regelmatige gebruikersinterviews en gebruikerstesten in. Dit zorgt voor een goed fundament, en maakt bijsturen mogelijk.
Ondanks de groeiende erkenning van het belang van User Experience (UX) in softwareontwikkeling, wordt de rol van UX in dashboarding nog vaak onderschat. Dit zijn veelvoorkomende redenen:
UX design is dus niet te missen in een succesvol BI-project. Door een dashboard te ontwerpen met de gebruiker in gedachten, kunnen we ervoor zorgen dat het op de juiste manier wordt gebruikt én dat het helpt bij het behalen van de bedrijfsdoelen.
In volgende edities van deze blog zal ik ingaan op de stappen je kunt volgen om een UX design neer te zetten, welke UX principes er zijn en welke technieken je kunt gebruiken in Power BI om ze toe te passen.
Bij ons gaat het altijd over groei. Er gaat geen gesprek voorbij zonder dat woord. Gelukkig betekent groei niet altijd groter in kwantitatieve zin. We zijn gek op resultaat, dat zeker. Die ambitie wordt inderdaad alleen maar groter.
Kwartaalrapportages klaar? Budgetten voor volgend jaar gefikst? Dan weet je dat we in een rechte lijn op de finish van 2025 afstevenen. Werktechnisch althans, want daarbuiten hebben we nog twee maanden voor de boeg. Relax, ga lekker zitten en lees de oktober-editie van Heads Up!
